تدابیر فصل پاییز به طور خلاصه در زمینه کاهش سردی و خشکی و افزایش نسبی گرما و رطوبت بخشی بیشتر میباشد.
تدابیر پاییزی را می توان به 3 دسته کلی تقسیم بندی نمود:
1- تدابیر و توصیه های عمومی
2- تدابیر و توصیه های غذایی
3- پرهیزات
کلیات تدابیر فصل پاییز
در خزان کن اجتناب ازهرچه باشد سرد و خشک
در بهار از گرم و تر بگذرنگو چون و چرا
فصل پاییز با مزاج سرد و خشک در مجموع با طبع انسان و طبیعت مغایرت نسبی دارد چراکه حیات و طول عمر انسان در ارتباط مستقیم با حرارت و رطوبت غریزی می باشد که سردی و خشکی فصل پاییزدر کنار همه زیبائیهای خود، با گرمی و رطوبت مغایرت دارد و عدم رعایت تدابیر فصل پاییز ، بروز بسیاری از بیماری ها بخصوص در افراد با یوء مزاج سوداوی ( سرد و خشک ) و افراد میانسال ( 40 تا 60 سال ) را بدنبال دارد .
مغایرت طبع سرد و خشک با آنچه لازمه حیات است ( گرما و رطوبت ) سبب زردی و ریختن برگ درختان می شود .
تدابیر فصل پاییز در راستای حفظ گرما و بخصوص رطوبت با غلبه بر سردی و خشکی ، سبب شده حال بهتری داشته باشیم و احتمال بروز بسیاری از بیماری ها کاهش یابد .
مناطق کوهستانی بخصوص تبریز – اردبیل – زنجان – کرمانشاه و تا حدودی تهران دارای آب و هوای سرد و خشک هستند که در فصل پاییز نیاز به رعایت بیشتر و دقیق تر تدابیر این فصل مشهودتر است تا از انواع بیماری های سوداوی در امان باشیم .
افراد سوداوی مزاج و افراد میانسال ( 40 تا 60 سالگی ) با رعایت تدابیر، حال بهتری داشته و امکان ابتلا به بیماری ها در آنها کاهش می یابد .
توجه داشته باشید که در صورت بارندگی کم در فصل پاییز ، سردی و خشکی غلبه بیشتری داشته و بایستی توجه دقیق تری به نکات حفظ الصحه این فصل داشته باشیم و در صورت بارندگی در این فصل ، رطوبت سبب شده از شدت خشکی کاسته شود و تحمل بهتری نسبت به فصل پاییز را بدنبال داشته و امکان بروز بیماری ها کاهش یابد .
آنچه توجه بیشتر در رعایت تدابیر این فصل رامی طلبد آنست که تامین رطوبت بر اصلاح سردی ارجح می باشد و به کار بردن مواد غذایی با گرمی طبع زیاد ( مانند انواع ادویه ها ) می تواند ، افزایش خشکی را بدنبال داشته باشد و بایستی مصرف مواد غذایی با گرمی در درجات کم و رطوبت در درجات بالاتر را در رژیم غذایی فصل پاییز مد نظر داشت .
انواع ورزش ها نیز بایستی ، ملایم باشند و فعالیت های شدید بدنی درفصل پاییز میتواند با افزایش گرمای بدن ، خشکی بیشتر بدن را بدنبال داشته باشد .
خواب مناسب و استراحت نیز سبب افزایش رطوبت در بدن میشود و به همین دلیل است که استراحت و آرامش بیشتر در فصل پاییز توصیه شده است .
افراد دموی ( گرم و تر ) و اطفال از این فصل لذت بیشتری می برند و سازگاری آنها بیشتر از سایرین می باشد .
ارتباط تدابیر فصل پاییز با بیماری های شایع این فصل:
رعایت تدابیر فصل پاییز در راستای کاهش احتمال بروز بیماری های شایع فصل پاییز می باشد .
بیماری های زیر در این فصل شیوع بیشتری دارند :
1- خون غلیظ و کم حجم
2- بیماری های پوستی
خشکی – اگزما – سبوره ها – شوره سر – ترک پوست و لب ها – بی طراوت شدن ، چروکیدگی و گرفتگی رنگ پوست – لک های تیره
3- درد و خشکی مفاصل – دردهای سیاتیک
4- اختلالات روانی در رابطه با خلط سودا مثل افسردگی و جنون ، وسواس و زیادی فکر و خیال ، هجوم افکار بد و ترافیک ذهنی، خودکشی .
5- مشکلات گوارشی = نفخ – درد معده – یبوست
6- واریس – بواسیر – لخته شدن خون ( ترومبوز ) – آترواسکلروز ( سفتی جدار عروق )
7- مشکلات ادراری و سختی در دفع ادرار .
8- بزرگی طحال .
6- بی خوابی و کابوس .
7- بیماری های تنفسی ، نزله و زکام
تدابیر عمومی در فصل پاییز
1- خواب مناسب و آسایش دو عامل مهم ، جهت گذر هر چه بهتر از فصل سرد و خشک فصل پاییز می باشد .
2- از بی تحرکی خودداری نمایید . سکون و کم تحرکی سبب ایجاد یا تشدید بیماری هایی نظیر واریس ، کیست پیلونیدال و بواسیر خصوصا در فصل پاییز می شود .
به پیاده روی ملایم به مدت 5 تا 10 دقیقه بعد از شام توصیه شده است .
3- توجه بیشتری به کنترل استرس و عصبانیت خود داشته باشید و تا جای ممکن از مشاجرات لفظی ، صحبت های طولانی با تلفن ، شرکت در جلسه های طولانی و پر تنش ، فکر و خیال ، گوش دادن زیاد به اخبار ، تماشای فیلم های ترسناک و … خودداری شود .
4- شب نشینی های شبانه ، دیدار دوستان و گوش دادن به حکایات و طنز ، مطالعه و سعی در ایجاد فرح و شادی بسیار کمک کننده است .
در فصل پاییز امکان بروز بیماری های اعصاب و روان و افسردگی شایع تر است .
از غم و اندوه ، تنهایی و انزوا ، نگرانی بیش از حد و تفکرات دقیق و ریزبینانه در این فصل تا جای ممکن دوری کنید .
افسردگی ، غم و اندوه ، مزاج سرد و خشک دارند و بدین جهت توصیه شده است که در فصل پاییز ( مزاج سرد و خشک ) تا جای ممکن از عوامل زمینه ساز بروز آنها پرهیز شود .
5 – به پوشیدن لباس های گرم تر در شب و صبح زود و دور نگاه داشتن بدن از گرما و بادهای پاییزی در طول روز با پوشش مناسب توجه داشته باشید .
تا جای ممکن خود را از گرمای روز و سرمای شب و صبح زود ( در مجموع هوای سرد و خشک ) در امان دارید تا از سرنوشت برگ درختان پاییزی ( زردی و خشکی و ریختن از درختان ) ، در امان باشید .
پوشش لباس ها ، همانند فصل بهار و لباس های از جنس کتان ، پشمی و پنبه انتخاب های مناسبی برای فصل پاییز می باشد .
6 – هنگام خواب و صبح ها ، پوشش مناسبی برای ناحیه سر استفاده شود تا از تاثیر سرما بر این ناحیه و بروز انواع زکام و نزله ممانعت بعمل آید .
روسری نازک برای خانم ها و عرقچین برای آقایان انتخاب های مناسبی می باشند .
7 – از خوابیدن در مکان های سرد خودداری نمایید و محل خواب را طوری انتخاب نمایید که از پنجره ( خصوصا ناحیه سر ) ، فاصله داشته باشد .
8 – از حمام آب سرد و حمام کردن با آب خیلی گرم خودداری شود و در این فصل بهترین حمام با آب نیمه گرم می باشد .
9- یک روز در میان حمام کنید و در صورت امکان استفاده از وان پر شده از آب نیمه گرم برای نیم ساعت و روغن مالی بدن با روغن بنفشه و در انتها دوش گرفتن مناسب می باشد .
بهتر است که یک واحد روغن با 3 واحد آب را بخوبی به هم زده و دو ساعت قبل حمام به پوست بمالید ، اگر هنگام حمام یا کشیدن انگشت به پوست ، روغن واضحی نبود ، فقط بدن را با آب بشویید و در غیر اینصورت با کف شامپویی که به سر زده اید ، سریع آن را شستشو دهید .
در حمام گهگاه سنگ پا بکشید .
دو تا سه هفته یکبار بعد از خیس خوردن کامل پوست در حمام ، کیسه کشیدن ملایم با سفیداب بدون صدمه به پوست مصرف نمایید تا مجاری پوست کاملا باز شده و پوست شاداب و رنگ صورتی سفید را حس کنید .
از توقف زیاد در حمام خودداری نمایید .
سونای مرطوب از انتخاب های خوب برای این فصل می باشد .
حمام های عمومی قدیم بدلیل نوع مصالح ساختمانی به کار رفته در آنها و امکان استفاده از آب بیشتر ، جهت رطوبت بخشی به بدن بسیار مناسب بودند ، خصوصا ماساژ دلاکان و کیسه کشیدن و استفاده از مواد موبر و سنگ پا بسیار کمک کننده بودند .
10- از تماس جنسی زیاد در این فصل خودداری شود .
سبب کاهش حرارت و رطوبت بدن می شود .
11- از دیگر تدابیر فصل پاییز، استفاده از عطریات و گل های خوشبوی ملایم ، نظیر بوی گلاب و نرگس جهت تقویت روح نفسانی می باشد .
12- در صورت بروز یبوست ، در رفع آن بکوشید .
13- از خوابیدن در طول روز و بخصوص بعد از صرف غذا خودداری شود .
چرت کوتاه در طول روز می تواند کمک کننده باشد .
خوابیدن در صبح و غروب ، ضرر بیشتری دارد .
14- خواب کافی و به موقع داشته باشید و از بی خوابی و کم خوابی پرهیز نمایید .
سعی کنید شب ها زود بخوابید . ( حدود ساعت 10 شب ، بهترین زمان می باشد )
15- از قرار گرفتن در معرض باد کولر و پنکه خودداری نمایید .
16- از دیگر تدابیر فصل پاییز ، اهمیت و توجه به انتخاب نوع ورزش می باشد .
ورزش های سنگین بدلیل ، تعریق زیاد و از دست رفتن گرما و رطوبت بدن ، سبب افزایش سردی و خشکی در فرد می شوند و به این دلیل انجام آنها در این فصل توصیه نمی شود .
از انجام ورزش هایی نظیر شنا ( بخصوص در آب های آزاد و رودخانه ها ) و ورزش های آبی و کوهستانی ، ورزش های سنگین و ورزش های هیجانی نظیر موتور سواری و اتومبیل رانی تا جای ممکن خودداری نمایید .
ورزش های مناسب برای این فصل عبارتند از :
پیاده روی ، دوچرخه سواری ، تیر اندازی ، سوارکاری ، تاب سواری ، تردمیل ، شنا در فضای سرپوشیده در آب نیمه گرم ، حرکات ملایم و ورزش های آیروبیک . ( بسته به شرایط هر فرد )
بهترین موقع انجام ورزش در این فصل ، در زمان اعتدال هوا ( نیمروز ) می باشد .
انجام ورزش هایی با امکان انجام در فضاهای سرپوشیده مناسب تر هستند .
17- دستور تنفس طبی را صبح زود و عصرها انجام دهید .
*دستور تنفس طبی .
نیمه دراز کش نفس کاملا عمیق بکشید و سینه را پر کنید ، پنج ثانیه نگه دارید و به آرامی طی 10 ثانیه نفس را بیرون دهید / یک ثانیه مکث کنید و این عمل را برای 10 بار تکرار کنید .
این تکنیک به کاهش تنش ها و بهبود حالات روحی کمک می نماید .
18- تا جای ممکن بدلیل افزایش سردی و خشکی در این فصل از انجام فصد ، زالو و حجامت خودداری شود ( مگر با تجویز پزشک )
19- از تماس زیاد با آب ( افراد دچار وسواس و یا شغل های خاص نظیر کار در استخر ، کارواش ) تا حد ممکن خودداری شود .
20- در صورت بروز خشکی در پوست، پوست خود را با روغن های بنفشه بادام ، زیتون و کنجد چرب و مرطوب نمایید .
21- در صورت بروز خشکی در بینی ، هر 12 ساعت بینی خود را با کمی روغن بادام شیرین چرب و مرطوب نمایید .
22- سعی کنید از رنگ های تیره بخصوص رنگ سیاه در این فصل استفاده نشود .
23- در صورت امکان سفرهایی کوتاه بخصوص به مناطق مرطوب و معتدل داشته باشند و از مناظر طبیعی دیدن نمایند .
24- ساعاتی از روز را در معرض نور آفتاب قرار بگیرید و توجه داشته باشید که آپارتمان نشینی و سبک زندگی مدرن امروزی ، ترافیک و مسافرت های مکرر هوایی ، مسافرت های طولانی ، آلودگی هوا ، آلودگی های صوتی و دوری از نور آفتاب ، در این فصل می تواند اثرات مضر خود را بیشتر نمایان سازد .
25- از استفاده زیاد و بیش از اندازه از وسایل کامپیوتری ، تلویزیون و وسایل الکترونیک در این فصل خودداری نمایید .
26- به ماساژ بدن در این فصل با روغن های ملایم ( نظیر بنفشه بادام و بابونه ) بخصوص برای سالمندان و افراد سوداوی مزاج توصیه شده است .
27- توجه بیشتر به معنویات ، انجام اموری که به آن علاقه مند هستید ، نگاه کردن به صورت والدین و آنها که دوستشان دارید در تمام اوقات ، گرما بخش و موجب شادی می باشد .
تدابیر غذایی در فصل پاییز
1/ در این فصل لازم است که خوردن و آشامیدن به اعتدال باشد و از پرخوری ، ریزه خواری و پرنوشی پرهیز شود .
2/ از مصرف زیاد میوه ( بخصوص میوه های تر ، ترش مزه و نارس ) در این فصل خودداری نمایید.
3/ توجه به کیفیت و کمیت مصرف آب از تدابیر فصل پاییز می باشد .
از نوشیدن زیاد آب ، بخصوص آب سرد در حالت ناشتا خودداری شود .
4/ از خوردن آب ، بعد از میوه پرهیز شود .
5/ بهترین زمان مصرف خشکبار در ابتدای فصل پاییز است که سبب رطوبت رسانی مناسب به بدن می شود و بهتر است که خیسانده شود تا با کاهش رطوبت بدن همراه نباشد .
6/ از مصرف انواع غذاهای آماده و رستورانی ، فریزری ، یخ زده ، فست فودها ، سوسیس و کالباس ، مواد غذایی و گوشت های نمک سود ، مواد غذایی با رنگ های مصنوعی ، فرآورده های بسته بندی شده و همراه با مواد نگهدارنده خودداری نمایید .
7/ از پختن غذاها در زود پز و ماکروویو ، خصوصا در این فصل خودداری نمایید .
8/ از مصرف زیاد غذاهای با مزاج سرد بخصوص سرد و خشک خودداری شود .
9/ سعی بر مصرف مواد غذایی تازه و ارگانیک داشته باشید .
10/ افرادی که تمایل به مصرف داروهای سنتی هستند ، توجه داشته باشید که از مصرف زیاد عرقیات در این فصل پرهیز نمایید .
11/ سعی بر مصرف سوپ های ساده و کم ادویه با سبزیجات و صیفیجات با طبع گرم نظیر شلغم ، شوید ، شنبلیله به تنهایی یا همراه با گوشت مرغ محلی یا گوشت گوسفند داشته باشید .
12/ از مصرف غذاهای خشک و کبابی و سرخ کردنی ها تا جای ممکن خودداری نمایید .
13/ سبزیجات بخار پز همراه با هویج ، پیاز ، میوه به و … همراه با کمی روغن زیتون از انتخاب های خوب برای این فصل هستند .
14/ دم نوش های با طبع گرم و تر از میان وعده های خوب برای این فصل می باشند .
15/ از مصرف غذاهای تند و تیز ، شور و پر ادویه تا جای ممکن خودداری نمایید .
مصرف نمک را کاهش دهید .
16/ مصرف ادویه جات را کاهش دهید .
مصرف مواد غذایی با شدت گرمی بالا نظیر فلفل ، سیر ، پیاز ، زنجبیل و … سبب کم شدن رطوبت بدن شده و به این علت بایستی در مصرف آنها دقت بیشتری نمود .
17/ غذاهای با طعم شیرین بر غذاهای ترش مزه برای این فصل ارجحیت دارند.
از تدابیر فصل پاییز ، کاهش مصرف غذاهای ترش مزه می باشد .
18/ مصرف غذاهایی رطوبت بخش به بدن ، سبب تحمل بهتر سردی و خشکی در این فصل می شوند . ( اصطلاحا مرطب ها )
در مجموع غذاهای با گرمی کم و رطوبت نسبی بیشتر برای این فصل مناسب تر می باشند .
19/ سعی کنید برنج را بیشتر بصورت کته آماده و میل نمایید و در پخت آن از سبزیجاتی مانند شوید و شنبلیله استفاده شود و ته چین زردک از انتخاب های خوب برای این فصل می باشند .
20- در پخت غذا و یا تهیه انهواع چاشنی ها از روغن زیتون ، روغن کنجد مصرف بیشتری داشته باشید .
از مصرف روغن هسته انگور خودداری شود و مصرف روغن های جامد یا مایع موجود در بازار را نیز کاهش دهید .
در صورت فعالیت مناسب و عدم منع مصرف می توانید از روغن کره حیوانی ، دنبه و گوشت های گوسفندی نسبتا چرب به مقدار اندک مصرف نمایید .
پرهیزات
پرهیز یکی از تدابیر فصل پاییز می باشد که از اهمیت ویژه ای برخوردار است .
1- مصرف زیاد لبنیات بخصوص کشک ، قره قروت ، دوغ ، پنیرهای کهنه و نمک سود و بخصوص انواع ترش لبنیات را تا جای ممکن کاهش دهید .
2- از مصرف زیاد چای پررنگ ، قهوه و نسکافه خودداری نمایید .
3- گوشت گاو – سیرابی – گوشت بز-
4- تا جای ممکن مصرف میوجات زیر کاهش یابد :
انار ترش – پرتقال – گریپ فروت – توت فرنگی – هندوانه – تمشک – زالزالک – زغال اخته – شاتوت – ازگیل – به ترش – سیب ترش – آلبالو – آب میوه های ترش .
5- مصرف حبوبات و غلات زیر تا جای ممکن کاهش یابد :
عدس – باقلی – ارزن – ذرت – جو .
6- تا جای ممکن از مصرف انواع چاشنی و افزودنی های زیر خودداری نمایید :
تنبر هندی – ترشی ها – انواع شور – سرکه – آبغوره – آبلیمو – لیمو عمانی رب و سس گوجه فرنگی
7- زرشک
8- سماق
9- سنجد
10- گشنیز
11- تخم گشنیز
12- ریواس
13- یخ .
14- تمبر هندی
15- هسته مویز
16- غوره
17- ریحان سیاه
18- سیب قرمز
19- بهتر است که مصرف سیب زمینی ، قارچ ، گوجه فرنگی ، بامیه و لوبیا سبز در حداقل ممکن باشد .
20- از مصرف زیاد گل سرخ و گلاب خودداری شود .
21- از مصرف زیاد برنج سفید خودداری نمایید .
22- پرهیز از مصرف گوشت حیوانات پیر از تدابیر فصل پاییز محسوب می شود .